Olej rydzowy

Olej rydzowy tłoczony na zimno

Naturalny olej rydzowy to olej tłoczony z nasion lnicznika siewnego (Camelina sativa) – znanego także jako lnianka, lennica, judra czy rydz lub rydzyk (dwie ostatnie nazwy nawiązują do brunatnej barwy ziarenek rośliny). Olej rydzowy zimnotłoczony był kiedyś niezwykle popularny i często gościł na Polskich stołach.  Posiada charakterystyczny – cebulowo – orzechowy, delikatnie korzenny smak. Olej z lnianki (rydzowy) w 90% składa się z nienasyconych kwasów tłuszczowych i znajduje się na drugim miejscu, zaraz po oleju lnianym pod względem zawartości kwasów Omega-3.  Stanowi bogate źródło witaminy E – będącej silnym antyutleniaczem, zawiera lecytynę oraz liczne mikro- i makroelementy. Dziś odkrywamy go na nowo by czerpać z jego wyjątkowych właściwości leczniczych i pielęgnacyjnych. Olej rydzowy zawiera witaminę A, E i witaminy z grupy B oraz związki fenolowe, a witamina E zapobiega działaniu wolnych rodników.

Właściwości kwasów olega-3 oraz witamin A, D, E zawartych w oleju rydzowym:

• wspomagają prawidłowe funkcjonowanie mózgu i całego układu nerwowego – zapobiegają problemom z pamięcią i koncentracją
• regulują poziom lipidów i cukru we krwi – są pomocne w przeciwdziałaniu otyłości oraz cukrzycy
• chronią układ sercowo-naczyniowy
• zapobiegają rozwojowi miażdżycy
• działają przeciwzapalnie
• wspierają leczenie dolegliwości stawowych (artretyzm, reumatoidalne zapalenie stawów)
• przyspieszają wydzielanie żółci – chronią wątrobę, trzustkę, jelita a także nerki
• sprzyjają zachowaniu korzystnej flory bakteryjnej w jelitach
• wykazują działanie antybakteryjne i przeciwwirusowe
• są skuteczne w leczeniu problemów skórnych (trądzik, atopowe zapalenie skóry)
• przyspieszają proces gojenia ran, owrzodzeń i oparzeń

Olej rydzowy tłoczony na zimno (z lnianki) – zastosowanie w kuchni

Oleju rydzowy może mieć barwę złocistą, czerwonobrunatną lub złocistozieloną. Wszystko zależy od tego, czy do jego wyrobu została użyta jara, czy ozima odmiany lnianki. Jego smak jest dosyć charakterystyczny – określa się go jako cebulowy lub orzechowy z nutą goryczy, a także jako korzenny.

Dawniej z oleju rydzowego przygotowywało się maczankę do pieczywa. Wystarczyło małą cebulę posiekać w drobną kostkę, posolić i poczekać aż zmięknie. Następnie należało zalać ją połową szklanki oleju rydzowego, a całość doprawić pieprzem i szczyptą papryki. Obecnie olej z lnianki polecany jest do sałatek i surówek. Jest również smacznym dodatkiem do twarogu, makaronu i kaszy. Jednak najlepiej komponuje się ze śledziami. 

Przepis na śledzia w oleju rydzowym

Do przygotowania śledzia w naturalnym oleju rydzowym będzie potrzebne 10 filetów śledziowych a’la Matias, 2 duże cebule, 1 ząbek czosnku, 2 cytryny, słoiczek gruboziarnistej musztardy francuskiej, pół szklanki oleju rydzowego, przyprawy: ziele angielskie, pieprz i liście laurowe, oraz duży słoik. 

Opłukane śledzie włóż do naczynia, zalej zimną wodą i odstaw na około godzinę, by stały się mniej słone (najlepiej, aby były lekko słone, co można sprawdzić, odkrawając kawałek i próbując). W tym czasie rozgnieć w moździerzu łyżeczkę ziela angielskiego, łyżeczkę pieprzu, pokrusz 2-3 listki laurowe i wszystkie przyprawy wymieszaj. 10-15 minut przed przygotowaniem śledzi posiekaj drobno cebulę i rozgnieć czosnek. Gotowe śledzenie osusz ręcznikiem papierowym, a potem wysmaruj z jednej strony musztardą francuską i pokrój na równe kawałki.

Na dnie słoika ułóż warstwę posiekanej cebuli i połóż na niej warstwę śledzi. Następnie skrop je sokiem z cytryny, posyp cebulą, oprósz przyprawami i zalej olejem. Układaj w ten sposób kolejne warstwy, za każdym razem dociskając do dna słoika śledzie. Warstwy należy układać aż do wypełnienia słoika, pamiętając, aby na wierzchu znajdowała się cebula. Całość należy polać resztą oleju rydzowego.

Słoik zakręć i wstaw na 2-3 dni do lodówki. 

Stosowanie

Dorośli 1-4 łyżeczki oleju rydzowego dziennie. Dzieci: 1 łyżeczkę dziennie. Doskonale sprawdza się w kuchni – zwłaszcza w przyrządzaniu śledzi. Stosować wyłącznie na zimno, do bezpośredniego spożycia lub jako dodatek do sałatek, sosów, tradycyjnych dań kuchni polskiej np. śledzi i innych potraw. Warto wiedzieć, że wystarczy tylko łyżeczka oleju rydzowego, aby pokryć dzienne zapotrzebowanie na niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe.

Przy zużyciu ok. 1 łyżki dziennie (5-9g) – butelka 250 ml wystarcza na 27-50 dni

Wartości odżywcze oleju rydzowego

Wartości odżywcze w 100g

Wartość energetyczna 3700 kJ / 900 kcal

Tłuszcz 100 g

w tym:

– kwasy tłuszczowe nasycone 9,7 g

– kwasy tłuszczowe jednonienasycone 42 g

– kwasy tłuszczowe wielonienasycone 48 g

węglowodany 0 g

– w tym cukry 0 g

białko  0 g

sól 0 g